TANGRAM Architekten | Stad van de Toekomst: meebewegende stad - TANGRAM Architekten

Stad van de Toekomst: meebewegende stad

Nieuwe aanpak nodig

Hoe ontwikkel je een stad in deze tijden van grote en snelle veranderingen? Voor de ontwerpstudie Stad van de Toekomst (2018) bedacht Team Triangel – met Tangram als voorzitter – een radicaal andere aanpak. Want veranderingen gaan tegenwoordig zo snel dat we amper 5 jaar vooruit kunnen denken. Rigide masterplannen zijn verouderd voordat ze zijn aangenomen. De systematiek uit de vorige eeuw, vormgegeven op basis van ‘macht’ en ‘gevoel’, schiet aan alle kanten tekort.

Data en échte participatie

Gebiedsontwikkeling moet mee kunnen bewegen in veranderende omstandigheden. De driehoek Data – Beleid – Ontwerp vormt in onze visie de basis voor stedenbouw van de toekomst. (Big) data worden bij het maken van de juiste keuzes en beslissingen steeds belangrijker, zeker als het gaat over allesbepalende onderstromen als klimaat, economie, demografie en mobiliteit. Omdat data niet alwetend zijn en geen garantie geven op het maken van goede keuzes, is er een tweede instrument nodig: participatie. Stadsmaken van de toekomst is steeds meer een combinatie van kiezen, coalities vormen en vraagstukken oplossen. Beleid dat de belangen van álle betrokken partijen meeweegt, ook die van niet-professionals zoals buurtbewoners, lokale bedrijven en andere belanghebbenden (milieuorganisaties, vakbonden e.d.). Haal alle stakeholders al vanaf een vroeg stadium in het team zodat er met alle belangen rekening kan worden gehouden. Laat ze meedenken over de randvoorwaarden en het programma van eisen, zodat het plan brede steun krijgt.

Nederlandse traditie: coalitieakkoord

Door complexe vraagstukken op te delen in behapbare onderdelen zoals klimaat, energie, mobiliteit, aangevuld met lokale thema’s, wordt het participatieproces hanteerbaar. Team Triangel ontwikkelde daartoe een planningsspel. De deelnemers bespreken tijdens het spel keuzes en bijbehorende consequenties met elkaar. Samen moeten ze komen tot een coalitieakkoord over het te ontwikkelen gebied. Het betrekken van alle stakeholders (vooraf en niet als plannen als rond zijn) is wat team Triangel betreft de belangrijkste innovatie uit de ontwerpstudie. Het maakt het ontwerpproces democratischer, minder onderhevig aan belangen en emoties. En dat is noodzakelijk vindt ook het kabinet die het onderdeel participatie een belangrijke rol toebedeelt in de NOVI (nationale omgevingsvisie),  waarin de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving wordt beschreven.

Meebewegende stad

Terwijl data de basis vormen voor een beter beleid, levert het planningsspel de randvoorwaarden voor een beter ontwerp. In een iteratief proces komen de spelers tot beleidsuitgangspunten. Deze uitgangspunten gebruiken ontwerpers om een aanpasbaar urban grid te maken. Dit grid dient als onderlegger voor nieuwe plannen en toekomstige veranderingen. Het legt de randvoorwaarden vast. De uitkomsten van het spel worden doorgemeten in een ‘datamachine’. Zo komt de volgende ronde van het herhalende proces op gang en krijgen onvoorspelbare invloeden een plaats in de planvorming.

Eindhoven en de toekomst

Team Triangel heeft voor de ontwerpstudie de nieuwe aanpak getest op de wijk Fellenoord. Daaruit kwam naar voren dat coalities mogelijk zijn: er ontstond een akkoord met een programma van eisen waarover iedereen het eens was.
Binnen de gemeente Eindhoven is positief gereageerd. Team Triangel gaat in samenwerking met de gemeente de aanpak via data en spel verder ontwikkelen en toepassen op een echte case. Ook andere partijen hebben interesse getoond.

Boek Stad van de Toekomst

De onderzoeksresultaten van alle teams zijn gebundeld in het boek De Stad van de Toekomst / The City of the Future (tweetalig). Team Triangel schreef het hoofdstuk Meebewegende stad / Flexibel City. Een stevige hand in een onzekere toekomst / Strong hand in an Uncertain Future.

SVDT_triangel

Ontwerpstudie Stad van de Toekomst

Tien multidisciplinaire teams hebben in 2018 op vijf testlocaties van 1 x 1 km gekeken naar nieuwe manieren van stad maken. Team Triangel had de testlocatie Fellenoord in Eindhoven onder zich. Doel van de ontwerpstudie was richting geven aan toekomstige stedelijke gebiedsontwikkelingen. Gedurende 2018 waren er masterclasses, lokale ateliers en plenaire bijeenkomsten om stap voor stap toe te werken naar visies en ideeën. De uitkomsten van de studie zijn gebundeld en worden voorjaar 2019 gepubliceerd.
Stad van de Toekomst is een gezamenlijk initiatief van BNA Onderzoek, TU Delft, Vereniging Deltametropool, de gemeenten Amsterdam/Rotterdam/Den Haag/Eindhoven/Utrecht, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie van Binnenlandse zaken.

Andere testlocaties lagen in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht.

Locatie wijk Fellenoord, Eindhoven
Team Triangel Bart Mispelblom Beyer van Tangram Architekten, Wouter Veldhuis van MUST, Ben van de Ven van Urban Sync, Wessel Tiessen van Wessel Tiessen Bottum Up Gebiedsontwikkeling, Rémi Adriaansens van Arcadis, Aeisso Boelman van Fakton, Dolf Becx van Becx & van Loon, Peter van den Besselaar VU
Initatiefnemers BNA Onderzoek, TU Delft, Vereniging Deltametropool, de gemeenten Amsterdam/Rotterdam/Den Haag/Eindhoven/Utrecht, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie van Binnenlandse zaken.
Omschrijving Onderzoek naar de Stad van de Toekomst (2040), uitkomsten zijn april 2019 gebundeld in boek De Stad van de Toekomst

Meer info:
bna.nl/onderzoeks-project/stad-van-de-toekomst/

boek De Stad van de Toekomst